Czy Biuro Tłumaczeń Sztuki może mi wyjaśnić znaczenie wrocławskiej rzeźby przedstawiającej ludzi, którzy wchodzą pod ziemię? Z góry dziękuję i pozdrawiam – Marek

Cezary Żechowski: Rzeźbę Jerzego Kaliny „Przejście” porównać można do procesu zapominania z nadzieją na przypomnienie znikających treści. Przechodnie (bliscy artysty) znikają pod powierzchnią ziemi, wycofują się  z pola świadomości, ulegają zapomnieniu, giną. Zapominanie, wchodzenie do podziemnego świata, oznacza pogrążanie się w nieświadomości, nicości i pustce, kojarzy się z ostateczną, nieuniknioną separacją, rozkładem i śmiercią. Jak wierzą niektóre plemiona afrykańskie, duchy zmarłych pozostają na ziemi dopóty, dopóki żyje ostatnia osoba pamiętająca ich człowieczą postać. Po jej śmierci duchy odchodzą  na „cmentarzysko czasu”. Przekaz „Przejścia” wydaje się w tym aspekcie uniwersalny i prawdziwy. Rzeźba Kaliny pokazuje również postaci wyłaniające się po drugiej stronie drogi – więc jest nadzieja na przypomnienie, odnowienie i reparację. Trudno orzec, co jest jej istotą – rekonstrukcja  utraconych obiektów, czy zaprzeczenie nieuchronności zapominania, rozstania i śmierci. Nie dziwi natomiast, że „Przejścia” są jednym z ostatnich  analizowanych 
dzieł przed zamknięciem biura tłumaczeń, które od  tej  pory zacznie podlegać tym samym procesom zapominania i zanikania w przeszłości.